Leestip: 'Nederland Onder het Systeemplafond'

Schrijver Marcel van Roosmalen is met het programma Media Inside en allerlei gastoptredens een steeds bekendere tv-persoonlijkheid, maar met Nederland Onder Het Systeemplafond toont hij andermaal zijn unieke talent: scherp en humoristisch schrijven. Met het boek houdt hij werkend Nederland een kanjer van een (lach)spiegel voor.

Lezen, lezen, lezen: juist in coronatijden

Nu de vrijetijdsbestedingen danig zijn ingeperkt, is er genoeg tijd om eens lekker te verdwijnen in een boek. Dat hoeft niet altijd een moeilijk, hoogdravend leeswerkje te zijn. Als de hond is uitgelaten, je vermoeide ogen hebt van het bekijken van andermans lockdown-ervaringen op je samsung s10 en de tv ook geen soelaas biedt, is er het geschreven woord. Op papier. Ouderwets, maar onverwoestbaar.

Typisch Nederlandse bijeenkomsten

Voor Nederland Onder Het Systeemplafond reisde Marcel van Roosmalen samen met fotograaf Jan Dirk van der Burg het land af, langs inspraakavonden, seminars, workshops, symposia, presentaties, openingen, cursussen en meer van dat soort moois: typisch Nederlandse bijeenkomsten. Enige voorwaarde is dat een en ander zich onder een systeemplafond afspeelt. De treurnis en oubolligheid druipen van de pagina’s, en dat 72 verhalen lang. De confronterende realiteit: bijna iedereen brengt een groot deel van zijn leven in zo’n omgeving door, voor activiteiten die nu niet bepaald hemelbestormend te noemen zijn. Tussen de regels door lees je steeds de hamvraag: waar zijn deze mensen in vredesnaam mee bezig? Wat drijft ze?

Onbedoeld zelfhulpboek

Omdat Van Roosmalen het allemaal zo droogjes en zonder enig waardeoordeel optekent – een hondenpoepsymposium in Nieuwegein, een secretaresse-groeidag in Soesterberg, de opening van een FEBO-filiaal in Zoetermeer – gaat de lezer zich ook afvragen waarom hij deelneemt aan bepaalde treurige activiteiten. Zo zou Nederland Onder het Systeemplafond een keerpunt in het leven kunnen zijn. Als de lezer zich realiseert dat het allemaal wel heel zinloos is, al die drukte om niks, gooit men wellicht het roer om en wordt de grappige verzameling verhalen onbedoeld een zelfhulpboek. Want willen we niet allemaal af van de sleur van het werkzame leven.

Schaterlachen

Zonder al te veel in te gaan op de psychologische bijeffecten, is Nederland Onder het Systeemplafond uiteindelijk heerlijk leesvoer, met Van Roosmalen als meesterlijk observator. Net als collega Michel van Egmond is hij de ideale ‘vlieg aan de wand’, de droge en aanstekelijke verslaggever, die de kunst verstaat een schaterlach op te wekken – louter door gebeurtenissen heel precies te omschrijven. Zoals Toon Hermans of André van Duin alleen maar verbaasd hoefden te kijken om hele zalen in schuddebuikende menigtes om te toveren. Nieuwsgierig geworden? Tip: Koop het boek bij een lokale boekenwinkel om de middenstand te steunen.