Amsterdam herbergt bijzondere kunstenaars en Vrije Tijd Amsterdam deelt graag hun verhaal. Vandaag stellen we een aantal vragen aan kunstenaar Tamara Shahar.
Door: Rik Verkaik
Wil je jezelf eerst eens introduceren?
“Ik ben Tamara Shahar, een multidisciplinair kunstenaar gevestigd in Amsterdam. Ik werk met aquarel, tekenkunst en gemengde technieken. In mijn werk onderzoek ik de psychologische complexiteit van de menselijke ervaring, met bijzondere aandacht voor de spanning tussen wat zichtbaar wordt en wat verborgen blijft.
Mijn werk begint vaak bij iets dat mijn aandacht trekt, of dat nu een beeld, een gevoel of zelfs muziek is. Aan de hand van expressie, gebaren, licht en schaduw onderzoek ik wat er onder het oppervlak schuilgaat. Ik creëer beelden die de kijker uitnodigen om nauwkeuriger te kijken en te ontdekken wat niet meteen zichtbaar is.”
Heb je een art opleiding gevolgd; zo ja wat sprak je het meest aan bij de opleiding?
“Ik heb een opleiding in beeldende kunst, film en kunsteducatie afgerond en behaalde een B.Ed.F.A.-graad. Ik had het geluk les te krijgen van uitstekende docenten in schilderkunst en tekenen, die een blijvende invloed hebben gehad op mijn artistieke ontwikkeling. Wat me echter het meest verraste, was hoe sterk ik me aangetrokken voelde tot disciplines buiten de traditionele beeldende kunst, met name videokunst, installaties en film.
Tijdens een cursus videokunst en filmanalyse raakte ik gefascineerd door de manier waarop je veel over een personage kunt vertellen zonder woorden, door stilte, licht, geluid, gebaren en subtiele gezichtsuitdrukkingen. Vooral momenten waarop een film iets intiems over een personage laat zien zonder het volledig uit te leggen, spraken me aan. Deze manier van kijken naar mensen en hun innerlijke wereld beïnvloedt nog steeds de manier waarop ik de figuren in mijn schilderijen benader.”
Is er een ruimte waar je helemaal jezelf kunt zijn om kunstwerken te creëren?
“Mijn atelier is een plek waar ik me kan afsluiten van de buitenwereld en de tijd uit het oog verlies. Wanneer ik schilder, ga ik zo op in het proces dat ik mijn omgeving bijna vergeet. Het helpt me mijn gedachten tot rust te brengen, aandachtig te zijn voor wat er tijdens het werken ontstaat en dingen te ontdekken waarvan ik misschien niet eens wist dat ze in me aanwezig waren.”
Heb je een beeld voor ogen als je start met nieuw werk?
“Soms begint een schilderij met een muziekstuk, een songtekst of een melodie die een bepaald gevoel of beeld oproept. Van daaruit begin ik aan een uitgebreid onderzoeksproces. Ik verzamel fotografisch referentiemateriaal en combineer verschillende beelden tot een nieuwe compositie met behulp van digitale collages. Ik blijf verschillende beelden en referenties onderzoeken totdat ik een visueel uitgangspunt vind dat de sfeer, het licht en het gevoel weergeeft die ik wil overbrengen.
Maar het onderzoek is slechts het begin. Zodra ik met aquarel aan de slag ga, neemt het beeld vaak een heel andere richting. Het medium heeft een eigen dynamiek en ik geniet ervan om ruimte te laten voor onverwachte veranderingen. Ik vertrouw op het proces. Soms ontstaan de interessantste elementen van een schilderij juist wanneer ik mijn oorspronkelijke plan loslaat en iets ontdek wat ik me aan het begin nog niet had kunnen voorstellen.”
Met welke materialen werk je het liefst?
“Ik werk graag met verschillende materialen, waaronder aquarel, acrylverf en tekenmaterialen zoals inkt, markers en potlood. Elk medium biedt een andere manier om een beeld te benaderen en te onderzoeken.
De afgelopen jaren ben ik me meer gaan richten op aquarel. De transparantie van dit medium heeft een bijzondere betekenis binnen mijn werk. Er zit een zekere eerlijkheid in: de onderliggende lagen blijven zichtbaar en de sporen die ik achterlaat, kan ik niet zomaar uitwissen. Dat sluit aan bij mijn interesse in het blootleggen van wat er onder het oppervlak schuilgaat.
Daarnaast werk ik met gemengde technieken, waarbij ik aquarel en acrylverf combineer om de spanning tussen transparantie en ondoorzichtigheid, tussen onthullen en verhullen, te onderzoeken. Ik geniet ervan hoe deze materialen op elkaar reageren en hoe ik tijdens het proces kan bepalen wat zichtbaar blijft, wat wordt bedekt en wat juist naar voren komt.”
Heb je een specifiek thema dat je in het proces aanhoudt?
“Mijn werk draait niet om één vast terugkerend thema. Er loopt wel een verbindende draad doorheen, maar de onderwerpen die ik onderzoek veranderen in de loop van de tijd, afhankelijk van wat me nieuwsgierig maakt of wat ik wil uitdrukken.
De afgelopen jaren voelde ik me sterk aangetrokken tot portretten. Daarin onderzoek ik hoe menselijke expressies en gebaren iets kunnen onthullen of juist verhullen via een gezicht of een blik.
De laatste tijd verschuift mijn aandacht steeds meer naar de natuur en het landschap. Wat deze verschillende onderwerpen met elkaar verbindt, is mijn interesse in ervaringen en gevoelens die niet volledig in woorden uit te drukken zijn. Voor mij biedt schilderkunst een manier om te onderzoeken wat taal alleen niet helemaal kan overbrengen.”
Hoe kijk je naar kunst en wat zijn jouw inspiratiebronnen?
“Voor mij is kunst een vorm van communicatie die verder gaat dan woorden. Door te schilderen kan ik ervaringen, gevoelens en ideeën onderzoeken die moeilijk onder woorden te brengen zijn. Tegelijkertijd kan de kijker op zijn of haar eigen manier een band met het werk opbouwen.
Ik raak geïnspireerd door dingen die me diep fascineren en gevoelens oproepen die ik verder wil onderzoeken door te schilderen. Dat kan een bepaalde gezichtsuitdrukking zijn, een beeld, muziek of zelfs een combinatie van kleuren. Soms raakt iets me zo sterk dat ik een bijna lichamelijke drang voel om ermee aan de slag te gaan. Die fascinatie, en het verlangen om me helemaal in dat gevoel onder te dompelen en het verder te onderzoeken, vormen vaak het begin van een nieuw werk.”
Zijn er ook favoriete stromingen in de geschiedenis die jouw werk beïnvloeden?
“Mijn werk is beïnvloed door kunstenaars die de psychologische complexiteit van de menselijke figuur onderzoeken, zoals Lucian Freud en Francis Bacon. Ook bewonder ik al lange tijd de manier waarop Edward Hopper licht en schaduw gebruikt om spanning en een gevoel van aanwezigheid en afwezigheid in een beeld te creëren. Deze kwaliteiten hebben mijn vroege schilderijen beïnvloed, net als de manier waarop film licht, sfeer en kadrering gebruikt om te bepalen hoe we een beeld ervaren.
Toen ik me meer in aquarel begon te verdiepen, raakte ik bijzonder geïnteresseerd in Marlene Dumas en Elizabeth Peyton. Ik werd aangetrokken door Dumas’ expressieve kleurgebruik en haar omgang met transparantie, en door de intimiteit en directheid van Peytons portretten. Vooral de manier waarop een blik, een eenvoudige gezichtsuitdrukking of een subtiel samenspel van kleuren zoveel kan overbrengen, sprak me aan. Hun werk maakte me nieuwsgierig naar de mogelijkheden van aquarel als eigentijds medium voor portretten, los van de meer traditionele associaties met deze techniek.”
Vind je Amsterdam als kunstenaar een fijne stad?
“Zeker. Amsterdam heeft kunstenaars veel te bieden, van tentoonstellingen en kunstevenementen tot mogelijkheden om actief deel te nemen aan het culturele leven van de stad. Ik voel me bevoorrecht dat ik deel uitmaak van zo’n levendige artistieke gemeenschap. Die gemeenschap is een belangrijke bron van steun geworden en heeft me geholpen me meer met de stad verbonden te voelen.
Het leven in Nederland heeft ook invloed gehad op de manier waarop ik kijk en werk. Het licht, de veranderende sfeer door de seizoenen heen en de nauwe relatie van Amsterdam met water en architectuur hebben allemaal hun weg gevonden naar mijn schilderijen, soms op onverwachte manieren.”
Wil je zelf nog iets toevoegen?
“Momenteel werk ik aan Beneath the Surface, een doorlopend kunstproject waarin ik onderzoek hoe beelden en verhalen door cultuur worden gevormd en in de loop van de tijd veranderen. Ik laat me daarbij inspireren door mythologie, folklore en kunstgeschiedenis.
Ik ben geïnteresseerd in de sporen die de tijd achterlaat, niet alleen in de vorm van fysieke veranderingen, maar ook in de betekenissen en verhalen die beelden met zich meedragen.
Ik onderzoek wat deze sporen kunnen onthullen over de beelden en verhalen die we erven, en wat uiteindelijk buiten ons bereik blijft. Voor mij is de zee zowel een fysieke als een mentale ruimte. Ze biedt me een manier om na te denken over geschiedenissen en culturele overblijfselen die uit het zicht zijn verdwenen, maar niet volledig verloren zijn gegaan.
Een selectie van deze werken is op 20 november te zien bij Het Vrijpaleis Gallery, als voorproefje van mijn solotentoonstelling bij Appie Gallery op 12 april 2027. Je kunt de ontwikkeling van het project volgen en meer van mijn werk bekijken op mijn Instagram kanaal Tamara Art Studio.”
Over de auteur:
Rik Verkaik, oprichter van Vrije Tijd Amsterdam, schrijft al tien jaar over kunst, cultuur, vrije tijd en maatschappelijke initiatieven in Amsterdam.
