“De Jeugdtheaterschool Zuidoost (JTSZO) biedt al 25 jaar een creatief podium voor jonge bewoners van Amsterdam Zuidoost en omstreken”, vertelt Emése van der Steen, Artistiek coördinator van Jeugdtheaterschool Zuidoost. Vrije Tijd Amsterdam stelt een aantal vragen.
Door: Rik Verkaik
Zou je Stichting Jeugdtheaterschool Zuidoost allereerst eens willen introduceren?
“Door middel van theater laten wij kinderen en jongeren van 2 tot 19 jaar groeien: als kunstenaar, maar vooral als mens. Met meer zelfvertrouwen, een sterke eigen identiteit en respect voor elkaars eigenheid. In onze lessen staan (eigen) verhalen centraal; oude en nieuwe verhalen, verhalen van ver weg of juist heel dichtbij. Via een persoonlijke aanpak brengen wij samen met de deelnemers verhalen tot leven in het theater.”
Hoe is het idee voor deze theaterschool ontstaan?
“De JTSZO ontstond vanuit Kratertheater wat onderdeel was van welzijnsorganisatie Krater. Vanuit de overtuiging dat kunst en cultuur ook iets kunnen betekenen voor de cohesie in de samenleving en dat de verhalen die anders niet gekend worden een podium krijgen, ontstond het idee voor een Jeugdtheaterschool in Zuidoost.”
Kun je iets vertellen over de drijvende krachten en wat de drijfveer is?
“Voor ons begint het bij het idee dat alle kinderen in hun leven met theater in aanraking moeten komen. Zo ervaren ze dat hun stem gehoord mag worden en dat die ertoe doet. En dan bedoel ik echt álle kinderen: theater moet er zijn voor ieder kind en iedere jongere. Daar blijven we dus mee bezig, om onze school zo inclusief mogelijk te maken.
Sinds 2019 werken we bijvoorbeeld ook op scholen voor speciaal onderwijs, en daar zijn twee theatergroepen uit voortgekomen voor kinderen en jongeren uit die groep. Een van de drijvende krachten daarachter is ons docententeam. We kiezen onze docenten op hun visie op inclusiviteit en op hun band met Zuidoost. Daardoor worden kinderen en jongeren, en hun talenten, echt gezien.
Wat we ook belangrijk vinden, is dat het niet stopt bij de les. We zorgen voor doorstroom van de lessen op school naar het theater en begeleiden onze leerlingen daarna ook in het professionele veld. In ons peer-educatortraject groeien leerlingen bijvoorbeeld door tot les- of regieassistent, zodat ze kunnen ontdekken of dit vak iets voor hen is. We zijn ervan overtuigd dat representatie helpt bij inclusie. Daarom investeren we in de docenten en makers van de toekomst.”
De activiteiten vinden plaats in het Bijlmer Parktheater. Kun je iets over deze locatie vertellen?
“Het Bijlmer Parktheater is echt een thuis voor ons. We hebben er ons eigen kantoor, geven er lessen en spelen er onze voorstellingen tijdens het winterfestival in december en het zomerfestival in juni. Dat is voor een theaterschool goud waard. Extra fijn is de samenwerking met het hele team van het theater, van de technici tot de andere huisgezelschappen.
Daarnaast komen onze leerlingen niet alleen voor de lessen en om voorstellingen te spelen naar het theater, ze gaan er ook elk jaar een voorstelling bekijken. Het mooiste is dat ze er niet alleen voor de les komen. Ze spreken eerder af om samen te zijn, muziek te luisteren of gewoon te kletsen. Daaraan merk je dat het voor hen een tweede huis is geworden.”
Waarom is Jeugdtheaterschool Zuidoost dé ideale plek voor kinderen en jongeren om zich te ontwikkelen?
“Omdat wij kijken naar wie een leerling echt is. We beginnen niet bij een vast stramien zoals een bestaand script, maar bij wat er bij het kind of de jongere speelt. Dat nemen we serieus en daar maken we theater van. Zo ervaren ze dat hun verhaal en hun eigenheid ertoe doen. Ze hoeven niet iemand anders te worden om erbij te horen.
Dat kunnen we omdat onze docenten er bewust voor kiezen om zo te werken. Ze hebben een open blik en een sterke band met Zuidoost, dus ze begrijpen de wereld waar de kinderen en jongeren vandaan komen. Daardoor is er bij ons ruimte voor ieder kind, ook voor kinderen en jongeren die elders niet snel gezien worden.
Als een kind zich gezien voelt, durft het meer. Dan gaan kinderen en jongeren niet alleen beter spelen, maar groeien ze ook in zelfvertrouwen en vinden ze hun eigen stem.”
Wat is het leukste dat jullie ooit hebben meegemaakt?
“Oei, dat is een moeilijke vraag. Ik denk natuurlijk meteen aan de grote dingen: ons optreden op het Poolshoogte Festival in Deventer, de driedaagse training van ons docententeam speciaal onderwijs bij Open Theatre in Birmingham, de uitwisseling met Peckham Theatre in Londen, en het gesprek dat onze leerlingen voerden met toenmalig premier Rutte en burgemeester Halsema. En natuurlijk alle geweldige voorstellingen.
Maar bovenal denk ik aan leerlingen die groeien. Een kind van twee dat de eerste les huilend achter mama aan binnenkomt en in juni stralend op het toneel staat. Een leerling die op haar vijftiende kiest om lesassistent te worden bij de zaterdaglessen, omdat ze droomt van een baan als theaterdocent. Of onze oud-leerlingen die nu op PACT+, de HKU en de AHK zijn aangenomen en studeren om theaterdocent, dansdocent, regisseur of acteur te worden.
En dan die keer dat je door De Poort loopt en een oud-leerling tegenkomt, die vertelt dat JTSZO een warm thuis voor hem was in een tijd dat hij dat nergens anders had. Dat soort momenten betekenen het meest, en daarom zijn ze voor mij ook het leukst.”
Is er veel creatief en cultureel talent in Zuidoost?
“Jazeker, en niet zo’n beetje ook! Je ziet het overal, in dans, muziek, theater en mode. Iedereen neemt zijn eigen verhaal mee en maakt daar een eigen stijl van. En het leeft niet alleen op podia, maar ook op straat, in buurthuizen en op festivals. Gelukkig wordt die eigenheid steeds meer gewaardeerd. Dat komt doordat jonge makers zelf ruimte maken en die opeisen, as they should!”
Ten slotte: nog iets toe te voegen?
“Is de JTSZO iets voor jou? Of iemand die je kent? Je kunt altijd een gratis proefles doen. Mail voor info naar [email protected].”
Over de auteur:
Rik Verkaik, oprichter van Vrije Tijd Amsterdam, schrijft al tien jaar over kunst, cultuur, vrije tijd en maatschappelijke initiatieven in Amsterdam.
