Na een ingrijpende restauratie van vijf jaar opent het nieuwe ARTIS-Aquarium op zaterdag 13 juni 2026 feestelijk haar deuren voor het publiek. Hier staan bezoekers weer oog in oog met het kleurrijke onderwaterleven en ontdekken zij het belang van water voor alles wat leeft. ARTIS viert de heropening met een cadeautje: Iedereen die deze dag met een duikbril op naar ARTIS komt, mag (met een tijdslot) gratis naar binnen.
Het ARTIS-Aquarium opende voor het eerst in 1882 en is één van de oudste aquaria ter wereld. Binnen de eeuwenoude muren van dit rijksmonument stroomt een nieuw verhaal dat bezoekers onderdompelt in de wereld van water, de oerbron van al het leven. In het nieuwe Aquarium worden bezoekers omringd door het kleurrijke onderwaterleven en ontdekken zij het belang van water voor álles dat leeft. In het water en op het land. Van hondshaai tot pistoolgarnaal, van boomkikker tot jijzelf.
In het nieuwe Aquarium is veel te zien én te doen. Bezoekers, van jong tot oud, reizen langs zout- en zoetwaterleven in oceanen, rivieren, koraalriffen, mangroves, diepzeeën en de Amsterdamse gracht. Ze kunnen hun eigen onderzeeër bouwen voor een duik naar de oceaanbodem, een hengel uitgooien bij het visspel of meekijken achter de schermen in de voedselkeuken van het Aquarium. Onderweg ontmoeten ze bijzondere dieren, van zeekat tot luipaardtrekkervis, en ontdekken ze hoe water al het leven op aarde verbindt.
Rembrandt Sutorius, ARTIS-directeur: “Vijf jaar lang hebben we gewerkt aan de restauratie én heruitvinding van het Aquarium. Het nieuwe Aquarium vertelt misschien wel het belangrijkste natuurverhaal van deze tijd: zonder gezond water is er geen leven. Terwijl oceanen, rivieren en meren wereldwijd onder druk staan, willen we bezoekers laten ervaren dat water ons allemaal verbindt. Van het leven in de oceaan tot de natuur in onze eigen stad, of het water dat dagelijks uit onze kraan stroomt. Wie een duik neemt in het ARTIS-Aquarium, kijkt daarna met andere ogen naar water én naar zichzelf.”
Waar bezoekers vroeger slechts een beperkt deel van het Aquarium konden zien, is nu ongeveer 90 procent van het monument zichtbaar. Historische ruimtes die jarenlang verborgen bleven — waaronder de catacomben met het Lloyd-filtersysteem — maken nu onderdeel uit van de bezoekersroute.
Daarnaast zijn aquaria vergroot, verdiept en opnieuw opgebouwd. Achter de schermen werd de logistiek volledig vernieuwd, zodat de dierverzorging, waterkwaliteit en dierenwelzijn beter aansluiten bij de eisen van deze tijd. Niet de hoeveelheid soorten staat centraal, maar de samenhang tussen dier, plant en leefomgeving.
Het nieuwe Aquarium neemt bezoekers mee op een reis door de wereld van water via natte en droge ruimtes. Iedere ruimte heeft een thema en vertelt een eigen verhaal over de verbondenheid tussen water, het onderwaterleven en onszelf.
Een venster naar het onderwaterleven voor heel Nederland
Het Aquarium is levend industrieel erfgoed. Het gebouw opende in 1882 voor heel Nederland een venster naar een toen nog onbekende wereld: het leven onder water. Het werd in die tijd geprezen als technisch wonder dankzij een ingenieus waterfiltersysteem van ’s werelds eerste aquarist William Alford Lloyd. Anno nu, is het Lloyd-filtersysteem in ARTIS gerestaureerd en aangevuld met moderne techniek, en wereldwijd het laatste, nog werkende circulatiesysteem van dit type.
Het was nu of nooit
De restauratie van het Aquarium was noodzakelijk doordat het monument ernstig was aangetast door zout water uit de aquaria. Muren, plafonds en constructies raakten in de afgelopen anderhalve eeuw zwaar beschadigd. Alleen een ingrijpende restauratie kon het gebouw nog redden voor de toekomst.
Met respect voor het originele ontwerp van architect Gerlof Salm is het Aquarium volledig gerestaureerd en tegelijkertijd aangepast aan de eisen van de 21ste eeuw. De restauratie heeft ARTIS ook aangegrepen om het rijksmonument te verduurzamen. Het gebouw is voorzien van monumentaal isolatieglas, lage temperatuur-vloerverwarming, zonnepanelen en een deel van de aquariumbakken is gegoten in zelfhelend beton. Ook is het Aquarium voorbereid op aquathermie: een systeem waarbij warmte uit water wordt gebruikt om het gebouw in de toekomst volledig fossielvrij te verwarmen.
De restauratie en renovatie van het Aquarium is mogelijk gemaakt met brede maatschappelijke steun. Dankzij het vertrouwen van de gemeente Amsterdam, een aantal particuliere schenkers en fondsen kon ARTIS in 2021 starten met de restauratie. Daarna volgden ook de betekenisvolle bijdragen van het Rijk, de provincie Noord-Holland en vele andere particulieren, fondsen, bedrijven en partners.
