Jarenlang was De Nederlandsche Bank alleen toegankelijk voor medewerkers en niet voor publiek. Sinds de heropening in maart is daar verandering in gekomen. Iedereen kan nu binnenstappen in het gerenoveerde gebouw aan het Frederiksplein. Vrije Tijd Amsterdam vraagt aan Carlijn Zandbergen, afdelingshoofd De Nieuwe Schatkamer, waarom het leuk is om De Nederlandsche Bank te bezoeken.
Door: Rik Verkaik
Kun je allereerst het doel van De Nederlandsche Bank toelichten?
“De Nederlandsche Bank is een centrale bank en toezichthouder en heeft een aantal kerntaken. Alle Europese landen hebben een centrale bank en deze banken zitten samen in het eurosysteem binnen de European Central Bank (ECB).”
Stabiel financieel stelsel
“DNB zet zich in voor een stabiel financieel stelsel. Dat is het geheel van banken, verzekeraars en andere financiële instellingen. Stabiliteit betekent dat dit stelsel tegen een stootje kan én bijdraagt aan duurzame economische groei. Wij waarschuwen voor risico’s en nemen maatregelen om de weerbaarheid van het stelsel te verbeteren. Bijvoorbeeld door financiële instellingen te verplichten om extra buffers op te bouwen.”
Stabiele prijzen en rente
“DNB werkt mee aan Europees monetair beleid voor stabiele prijzen: een inflatie van ongeveer 2%. De Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) beslist over de beleidsrente. Die rente is een middel om de inflatie op het gewenste peil van 2% te krijgen. In de raad zitten de ECB-directieleden en de presidenten van de nationale centrale banken, zoals Olaf Sleijpen van DNB.”
Geld onderzoeken
“Als centrale bank geef je biljetten uit en neemt ze in, wij sorteren geld en zoeken uit of een biljet nog geldig is. Er wordt onderzoek gedaan naar beschadigd geld, wat eventueel omgewisseld kan worden.”
Ramingen Nederlandse economie
“We verzamelen en publiceren statistische informatie, deels samen met het CBS. We doen onderzoek en publiceren ramingen voor de Nederlandse economie en adviseren politiek Den Haag.”
Toezicht op financiële instellingen
“We zijn ook actief als toezichthouder. Geld lenen en sparen, verzekeren, pensioen opbouwen. Voor alle geldzaken heb je financiële instellingen zoals banken en verzekeraars nodig. DNB houdt toezicht op deze instellingen. Toezichthouders controleren of er goed met jouw geld wordt omgegaan en grijpen in als dat niet zo is.”
Taken overnemen noodsituaties
“Het kan helemaal misgaan met een bank of verzekeraar. Ze kunnen failliet gaan net zoals andere bedrijven. Soms kan DNB ingrijpen en zorgen voor een herstart of verkoop van de bank of verzekeraar. In alle gevallen willen we de schade zoveel mogelijk beperken. DNB voert ook het depositogarantiestelsel uit. Dit is de regeling voor alle bankklanten dat ervoor zorgt dat er altijd EUR 100.000 per persoon per bank beschermd is.”
Wat is het verschil tussen De Nederlandsche Bank voor en na de renovatie?
“Het pand moest sowieso gerenoveerd worden. Daar begon het mee, het was oud, bestond zestig jaar en was aan vervanging toe. Dan ga je kijken willen we het renoveren zodat je ook op dezelfde plek in Amsterdam kan blijven? Wil de gemeente dat? Willen wij dat? Of laat je het slopen en ga je ergens anders een jaar bouwen? Qua duurzaamheid zou dat een heel slecht besluit zijn omdat er dan veel overtollig betonafval zou zijn. We hebben als DNB besloten om voor renovatie te gaan.”
Geld en goud van Nederland
“Het was een ideaal moment om te beslissen of we het geld en goud van Nederland nog steeds midden in het centrum van Amsterdam wilden houden. Conclusie was dat het steeds drukker wordt in de stad en moeilijker met verkeersbewegingen. Het is ook nog eens minder veilig. Uiteindelijk is besloten dat het beter is om een nieuw cashcentrum te bouwen. Dat centrum zit nu op een militaire basis op Soesterberg. Daar ligt nu het goud en het geld van Nederland. En daar vinden ook alle omwisseltransacties plaats.”
De Nieuwe Schatkamer
“Daardoor zijn we echt teruggegaan naar een kantoorlocatie en hadden we veel vierkante meters over. In de oude situatie was er altijd al een bezoekerscentrum maar die zat niet in ons pand maar in de Sarphatistraat. Die ruimte is verkocht zodat in ons nieuwe gebouw De Nieuwe Schatkamer geïntroduceerd kon worden. Hier worden nu openbaar toegankelijke activiteiten georganiseerd, waar mensen van harte welkom zijn.”
Open en transparant zijn
“Alles viel mooi samen met het feit dat grote onafhankelijke instituten en overheidsorganisaties veel meer open en transparant moeten zijn over wat ze doen. Dat is ook echt de transformatie die wij nu ondergaan als bedrijf. We willen toegankelijk zijn voor iedereen. Ons meer laten zien op social media en vaker naar buiten treden. Meer in gesprek gaan met de samenleving.”
Gastvrije ontvangst
“Eigenlijk is echt alles veranderd. Voorheen waren er beveiligers van de Koninklijke Marechaussee die voor de deur stonden. Iedereen die naar binnen wilde werd als potentiële verdachte in de gaten gehouden. Nu moet iedereen vooral gastvrij worden ontvangen. Dat is een enorme verandering. Als wij als collega’s koffie halen, kom je vaak mensen uit de samenleving tegen, terwijl we voorheen echt in een gesloten bolwerk zaten.”
Werken in open ruimtes
“Dit pand nodigt uit om in open ruimtes te werken. Voorheen deden we ons werk in afgesloten kamers. Al met al is het ook een enorme transformatie voor de medewerkers van de DNB.”
Waarom is het leuk om De Nieuwe Schatkamer te bezoeken?
“Heel veel mensen weten niet wat De Nederlandsche Bank doet en wat de functie is van een centrale bank. We hebben dat nu vormgegeven in een interactief museum. Aan de hand van videomateriaal, spelletjes en games leren bezoekers wat de taken zijn van een centrale bank. En wat de geschiedenis is van De Nederlandsche Bank.”
Zeldzame munten en toepassingen
“DNB heeft de Nationale Numismatische Collectie (geldcollectie) in beheer. Een deel daarvan ligt in De Nieuwe Schatkamer geëxposeerd. Je kunt hele zeldzame munten zien en toepassingen van hoe munten vroeger geslagen werden.”
Bijzondere betaalmiddelen
“Ook zie je wat er was voordat er munten waren. Bijvoorbeeld speldeknopjes en tanden van vleermuizen die werden gebruikt als betaalmiddel. Je kunt een audiotour doen om alle verhalen te horen. We organiseren met enige regelmaat rondleidingen over een specifiek onderwerp.”
Wisselende exposities
“Bovendien tonen we een deel van de kunstcollectie van DNB die ongeveer drie keer per jaar wisselt. Ook is er een actuele expositie waarbij we een actueel onderwerp uitlichten gelieerd aan onze kerntaken, deze wisselt een of twee keer per jaar.”
Variabele programmering
“Daar bovenop is er een variabele programmering met lezingen, debatten, seminars en workshops. Alle activiteiten staan vermeld in de agenda van De Nieuwe Schatkamer. Iedereen kan zich via onze website inschrijven om deel te nemen.”
Grote DNB-tafels
“Op de begane grond staan acht hele grote DNB-tafels. Daar is iedereen welkom om een boek of de krant te lezen. Je kunt er ook werken of studeren. Je kunt dat alleen doen of gezellig met iemand samen.”
Kun je iets vertellen over jullie samenwerking met De Regenboog Groep?
“We hebben ons verbonden met een aantal maatschappelijke initiatieven in Amsterdam. Op dit moment loopt er een belangrijke samenwerking met De Regenboog Groep. We hebben een stadstuin die van 09:00 tot 17:00 uur toegankelijk is voor iedereen. Het is de bedoeling dat Amsterdammers en toeristen daar lekker kunnen zitten.”
Kluisjes voor daklozen
“We hebben aan De Regenboog Groep gevraagd hoe we ze kunnen helpen. Daaruit kwam naar voren dat er veel daklozen zijn die overdag moeten werken, maar niet hun persoonlijke spulletjes kunnen opbergen. Daarvoor hebben we in onze stadstuin twintig kluisjes gebouwd waar zij overdag hun eigendommen kunnen achterlaten. Die kluisjes worden bewaakt door een zogenoemde schatbewaarder. Op die manier hebben we iemand binnen de doelgroep van De Regenboog Groep een baan kunnen aanbieden. Deze schatbewaarder beheert de sleutel van de kluisjes en verricht werkzaamheden in en rondom het pand.”
Vergroenen en schoonmaken
“Een ander initiatief is dat we samen met het Rijksmuseum, Heineken en de Hoge School van Amsterdam in de Green Mile zitten. In dat kader vergroenen we het stuk langs de Stadhouderskade dat we met elkaar delen. Jaarlijks wordt er een clean up georganiseerd waarbij we gezamenlijk schoonmaken. Recent hebben we een Eco Wall geplaatst. Dat is een stuk groen op het water wat ervoor zorgt dat dieren zoals vissen en eenden daar hun plek kunnen vinden. We willen dat het uiteindelijk ook meer gaat vergroenen.”
Hoe gaat het met diversiteit en inclusie bij De Nederlandsche Bank?
“Diversiteit en inclusie spelen binnen de DNB een belangrijke rol. Managers volgen daar trainingen over en we voeren gesprekken. Ter gelegenheid van Pride Amsterdam exposeerde De Nederlandsche Bank, The Amsterdam Rainbow Dress – een krachtig kunstwerk dat wereldwijd aandacht vraagt voor de rechten van de LHBTI+ gemeenschap. De Amsterdam Rainbow Dress, gemaakt van vlaggen van landen waar LHBTI+ identiteit strafbaar is, reist de wereld over als symbool voor bewustwording en dialoog.”
Excuses trans-Atlantische slavernijverleden
“Drie jaar terug heeft De Nederlandsche Bank excuses aangeboden voor haar rol in het trans-Atlantische slavernijverleden. De geschiedenis van DNB is nauw verweven met slavernij. Zo blijkt uit onafhankelijk onderzoek. In navolging van deze excuses heeft De Nederlandsche Bank vijf miljoen euro vrijgemaakt voor eenmalige bijdrage aan projecten voor educatie en behoud van historisch erfgoed. Daarnaast is het DNB-fonds opgezet voor bijdragen aan lokale initiatieven van nazaten van tot slaafgemaakten.”
Ten slotte
“Voor ons is het heel belangrijk om in dialoog te gaan met de samenleving. Het hele financiële systeem is gebouwd op vertrouwen. Iemand vertrouwen doe je met name door iemand te kennen, dus wij vinden het heel belangrijk om met elkaar in gesprek te gaan.
We kunnen veel vertellen en uitleggen maar willen ook graag leren van de maatschappij. Vandaar de variabele programmering met debatten en lezingen, maar ook de open werktafels. We willen graag het gesprek met elkaar kunnen voeren. Wij met de samenleving en ook de samenleving onderling met elkaar”, laat Carlijn Zandbergen ten slotte weten namens De Nederlandsche Bank.
Over de auteur:
Rik Verkaik, oprichter van Vrije Tijd Amsterdam, schrijft al negen jaar over exposities, evenementen, kunstenaars, muziekartiesten, ondernemers, vrije tijd en maatschappelijke initiatieven in Amsterdam. Al meer dan een miljoen mensen hebben zijn bijdragen voor deze website en bijbehorende social mediakanalen gelezen.
