‘Zes dagen concerten, films, lezingen en exposities in het Muziekgebouw Amsterdam’
Al jaren is Arvo Pärt (1935) wereldwijd de meest gespeelde levende componist. Van dinsdag 22 t/m zondag 27 maart 2022 eert Muziekgebouw aan ’t IJ de Estse componist met een meerdaags festival. Het festivalprogramma biedt met concerten, lezingen, films en exposities een uitgelezen kans om Pärts unieke wereld beter te leren kennen. De officiële festivalopening is op dinsdag 22 maart om 19.30 uur op het terras van het Muziekgebouw, waar de Duitse geluidskunstenaar Christof Schläger muziek van Pärt over het IJ laat schallen met een zelfgebouwde installatie van 144 scheepshoorns.
De muziek van Arvo Pärt is ogenschijnlijk eenvoudig maar kent een grote schoonheid en diepgang. Tijdens het festival in het Muziekgebouw klinkt een sprankelende dwarsdoorsnede uit zijn unieke oeuvre: ruim veertig werken uitgevoerd door internationale topmusici die veelal een persoonlijke band met de componist hebben: het Ests Filharmonisch Kamerkoor, het Tallinn Kamerorkest, trombonist Jörgen van Rijen, Cello Octet Amsterdam en Cappella Amsterdam. Dat geldt ook voor pianist Ralph van Raat. Hij speelt werk uit Pärts vroege, avant-gardistische periode. Het New European Ensemble vertolkt relatief onbekend repertoire en organist Laurens de Man, countertenor Maarten Engeltjes en de Amerikaanse violiste Tai Murray brengen het verborgen orgeloeuvre van Arvo Pärt.
Open hand
De diepgelovige Arvo Pärt begon in de jaren zestig als rebelse componist in het bij de Sovjet-Unie ingelijfde Estland, waar zowel avant-gardemuziek als religie verboden was. Hij belandde uiteindelijk in een existentiële crisis en kreeg jarenlang geen noot meer op papier – tot hij eind jaren zeventig opeens een nieuwe stem vond. De werken waarmee Pärt terugkeerde bezorgden hem wereldfaam. Zijn toontaal was radicaal vereenvoudigd en hoorbaar beïnvloed door zijn intensieve studie van oude muziek. Niet langer een vuist maar een open hand.
‘In Muziekgebouw aan ’t IJ is mijn muziek in zeer goede handen. Of het nu vocaal of instrumentaal werk betreft, hier zijn musici waarop ik volledig kan vertrouwen. Dat maakt mij heel gelukkig.’ Arvo Pärt
Het creatieve proces
In nauwe samenwerking met het Arvo Pärt Centre is er een royaal en gratis toegankelijk randprogramma samengesteld, dat niet alleen inzicht geeft in het werk maar ook in het leven van de componist. De Estse musicoloog Kristina Körver, sinds 2012 werkzaam bij het Arvo Pärt Centre, bestudeerde jarenlang Pärts composities. In haar lezing brengt Körver zijn creatieve proces in kaart, waarbij ze de geheimen van Pärts befaamde tintinnabuli-stijl probeert te ontrafelen. Schrijver Jan Brokken, auteur van het boek Baltische zielen, spreekt over de invloed van Pärts Baltische achtergrond op zijn leven en werken.
Films
In de Kleine Zaal wordt een viertal films vertoond, waaronder Even if I lose everything en Het Pärt Gevoel, over zijn intensieve samenwerking met onder meer Cello Octet Amsterdam.
Architecten
De Spaanse architecten Fuensanta Nieto en Enrique Sobejano (van het gerenommeerde bureau Nieto Sobejano Arquitectos) vertellen aan de hand van een maquette over hun ontwerp van het in 2018 geopende Arvo Pärt Centre in Estland. Het is de plek waar Pärts erfgoed wordt beheerd, waar het publiek kan kennismaken met zijn werk en waar Arvo Pärt bijna dagelijks in zijn werkkamer aanwezig is. De architecten lieten zich inspireren door de stilte en geometrie van Pärts muziek.
Tevens is er een mini-expositie met reproducties van compositieschetsen, die de wording laten zien van enkele werken die ook tijdens het festival gespeeld worden. Tenslotte mag ook het zestig meter lange stripverhaal over Arvo Pärt, van de Estse kunstenaar Jonaas Sildre, niet ontbreken in het Muziekgebouw.
Pärt Festival
Di 22 t/m zo 27 maart 2022
Muziekgebouw aan ’t IJ – Amsterdam
De concerten van 22 en 24 maart worden live op NPO Radio 4 uitgezonden. Zowel de middag- als avondconcerten van 25 en 26 maart worden opgenomen en op een later tijdstip uitgezonden.
Beluister de driedelige podcast ‘Het pad van Pärt’, die Hans Smit in 2020 in opdracht van NPO Radio 4 maakte: www.nporadio4.nl/podcasts/het-pad-van-part
Het Pärt Festival is mede mogelijk dankzij financiële steun van de Art Mentor Foundation Lucerne, Fonds 21, Turing Foundation en Stichting Zabawas. Activiteiten in het festival zijn i.s.m. Arvo Pärt Centre, NPO Radio 4, Goethe Institut en Instituto Cervantes.
Aanvankelijk zou het festival in 2020 plaatsvinden, de pandemie doorkruiste echter die plannen. Gelukkig was het mogelijk het festivalprogramma integraal naar 2022 te verplaatsen.
