Op 30 en 31 augustus wordt bij de Hortus Botanicus Amsterdam voor de eerste keer het Klimaatfestival georganiseerd. Tijdens het evenement staan wandelingen, gesprekken en workshops rondom natuurbehoud, klimaatactie en biodiversiteit centraal. Vrije Tijd Amsterdam vraagt aan Barbara van Amelsfort waarom het leuk is om het festival te bezoeken. Bovendien spreken we over de recentste ontwikkelingen bij de unieke Botanische tuin in Amsterdam.
Door: Rik Verkaik
Klimaatstress bij jongeren
“We kijken enorm uit naar het Klimaatfestival. We organiseren dit evenement samen met een aantal partners, die net als wij bevlogen zijn van de natuur en klimaat. Door nare nieuwsberichten over het klimaat en verlies van biodiversiteit merken we dat veel jongeren klimaatstress ervaren. Veel jonge mensen maken zich zorgen en willen weten wat ze zelf kunnen bijdragen aan het klimaat. De stress veroorzaakt een soort verlamming, maar dat hoeft niet. Er is namelijk genoeg wat we kunnen doen en dat komt tijdens dit festival aan bod.”
Natuur is vindingrijk en veerkrachtig
“Met dit evenement zoeken we vooral de positiviteit op. Onze eerste belangrijke boodschap: natuur is mooi. Er zijn heel veel dingen mogelijk om meer verbinding met de natuur te krijgen. De natuur is enorm vindingrijk en veerkrachtig, het heeft maar een heel klein beetje hulp van ons nodig. Als wij mensen ons een beetje goed gedragen dan komt het wel goed. Natuur is sterk en belangrijk voor iedereen. Je kunt er niet omheen om er goed voor te zorgen.”
Binnen- en buitenactiviteiten
“Het festival duurt 2 dagen en voor de binnenactiviteiten gebruiken we drie podia in onze Palmenkas, het Kaslokaal en de Laranjazaal. Er komen voortdurend sprekers aan bod en bezoekers kunnen leuke en interessante workshops volgen. Ook zijn er buitenactiviteiten.”
Inspirerende sprekers
“We hebben inspirerende sprekers die zichzelf al inzetten voor de natuur. Jessica den Outer, schrijver en meester in internationaal milieurecht, komt vanuit haar ervaringen vertellen. Zij strijdt voor rechten van natuur. Maartje Bregman is aanwezig. Zij is vanuit positivisme een klimaatmagazine begonnen en komt positieve verhalen vertellen, over dingen die mensen zelf kunnen doen om bij te dragen aan de natuur. Milieudefensie zal er zijn. Zij organiseren verschillende activiteiten en willen ook echt in gesprek met jongeren, met als doel hen positieve informatie over het klimaat bij te brengen.”
Deelnemen aan workshops
“Er zijn workshops waarbij je zelf ook direct aan de slag kunt. Van een insectenhotel maken tot een Loesje poster schrijven. Je maakt een eigen spreuk met een beetje humor, positiviteit en kunt jouw visie op het klimaat geven. Het is een klein tipje van de sluier, want er zijn tijdens het klimaatfestival veel meer interessante activiteiten om aan deel te nemen.”
Wandelingen in Amsterdam
“De festivalactiviteiten vinden niet alleen in de Hortus plaats. Zo organiseren we een wandeling door de stad om stoepplantjes te herkennen. Wat groeit er eigenlijk door de tegels? Met 020wildlife gaan we ontdekken hoe het gesteld is met de biodiversiteit en natuur in Amsterdam. Omdat er in de stad een soort van microklimaat is, kunnen andere plantensoorten hier ook groeien. Het is altijd warmer in de stad, dan op andere plekken in Nederland.”
Planten belangrijk voor ecosysteem
“De meesten van ons kennen het verhaal van de Chinese rivierkreeften en andere bijzondere dieren die leven in de grachten. Het plantenleven is ook enorm divers in de stad. Planten kunnen in Amsterdam makkelijker groeien en de biodiversiteit wordt groter. Die diversiteit wil overigens niet zeggen dat het altijd goed is voor het ecosysteem. Iedere soort speelt een rol in een gezond ecosysteem. We vergeten vaak dat planten de basis zijn. Dat is echt iets waar de Hortus veel waarde aan hecht. We stellen de planten voorop en vinden dat we dat niet moeten vergeten.”
Belang gezond leefklimaat
“Er zijn veel leuke bomen en planten in de stad, maar er kan altijd meer groen bij. Een gezond leefklimaat is erg belangrijk voor de natuur. Dat is in een stad ingewikkeld als je met een slechte bodem, veel uitlaatgassen of andere uitstoot te maken hebt. Dan wordt het voor planten en bomen ook moeilijker om te leven. Meer groen is altijd goed, maar dan wel graag inheems groen, voor de bijen en andere insecten. Het is ook nog eens goed voor onze eigen leefomgeving.”
Bewust omgaan met afval
“Het zou mooi zijn als mensen bewuster omgaan met afval. Ook dat nemen we mee in het klimaatfestival. Er zijn wandelingen met Recycle Valley om afval in de stad op te ruimen. Mensen zien dan hoeveel vuil er in de stad is en wat het doet als je een blikje of zakje chips niet in de afvalbak gooit. Als we dat allemaal zouden doen dan is het hek van de dam. Het is vooral van belang dat we er ons van bewust worden dat we niet meer zoveel verpakkingen nodig hebben. Het is belangrijk om met zijn allen te proberen om afval zo veel als mogelijk te verminderen.”
Nieuwe Klimatenkas de Hortus
“Naast het Klimaatfestival zijn er nog veel meer dingen bij de Hortus te beleven en we zijn volop in ontwikkeling. De grote Klimatenkas is ruim een jaar dicht geweest voor een grote renovatie. Dat was nodig, de kas was uit de jaren negentig. Het is een tropische kas midden in de stad Amsterdam, met enkel glas. Die moest echt gerenoveerd worden. Als wij ergens voor staan dan moeten wij ons er zelf ook aan houden.”
Foto credits: Ilka Schumacher
Verbinding met H’ART Museum
“De Klimatenkas is uiteindelijk een voorbeeld van duurzaam bouwen in de stad. Een unieke plek waar het verhaal van biodiversiteit en klimaat wordt verteld. De Klimatenkas is verbonden met het H’ART Museum voor een duurzame warmte- en koude-uitwisseling. De overtollige warmte van het museum wordt gebruikt om de kassen van de Hortus te verwarmen, terwijl de Hortus kou teruglevert aan het museum voor de koeling van de kunst.”
Tropische jungle komt terug
“Gelukkig is de tropische jungle weer terug in de kas, maar deze moet nog lekker groeien. Dat geldt ook voor de woestijn en er is een nieuw gebied, het Kaaps landschap. Ze zijn alle drie ingericht als een soort tentoonstelling. Dus het landschap vertelt echt het verhaal van planten en klimaat. Hoe groeien planten in een bepaald klimaat? Waarom ziet een palm er anders uit dan een cactus? Een palm werkt goed in een tropische omgeving waar je met een groot blad nog veel zonlicht kunt opvangen in een overvolle jungle.”
Ontwikkeling ecosysteem jungle
“In de tropen zie je vaak dat er voedsel en water in overvloed is. Planten groeien heel snel waardoor je als klein plantje heel snel schaduw krijgt. Dus wat doe je dan als klein plantje? Dan maak je hele grote bladeren of je schiet echt heel hard omhoog om daar weer bovenuit te komen. Of je klimt op een andere plant. Je ziet in onze kas hoe in de jungle een ecosysteem zich heeft ontwikkeld in dat klimaat. En dat het in de woestijn natuurlijk hele andere gevolgen heeft. De Klimatenkas is sinds juni weer open en daar zijn we heel blij mee.”
Openingsprogramma Amsterdam 750
“We hebben de hele zomer een heel groot openingsprogramma. Ook in het kader van Amsterdam 750. We organiseren allerlei activiteiten voor elke Amsterdammer. Het verhaal van klimaat en biodiversiteit moet iedereen kunnen horen. Dus willen we ook echt toegankelijk zijn voor iedereen. We hebben een programma ontwikkeld waarbij we letterlijk proberen drempels weg te halen. Mede met dank aan de Stichting Amsterdam 750.”
Buurthuizen en Amsterdamse wijken
“Voor dit programma ben ik in buurthuizen en Amsterdamse wijken op zoek gegaan naar verschillende doelgroepen. Ik heb gevraagd wat zij van ons nodig hebben om langs te kunnen komen. We hebben bijvoorbeeld bezoekers uit verzorgingstehuizen verwelkomd, wat veel uitdagingen met zich meebrengt.”
Rolstoeltoegankelijkheid, gebarentaal en prikkelarm
“Sommigen zitten in een rolstoel en dus moeten we rolstoeltoegankelijk zijn en het is vaak lastig om vervoer te regelen. We hebben een app die te beluisteren is in de top tien meest gesproken talen in Amsterdam. We hebben rondleidingen met gebarentaal en prikkelarme ochtenden voor groepen die minder goed tegen drukte kunnen of voor verzorgingstehuizen waar dat goed voor werkt.”
Buurtinitiatieven, Pride Amsterdam en kinderen
“Er zijn verschillende buurtinitiatieven bij ons gekomen om workshops met plantenstekken te realiseren. Voor kinderen hebben we een inloop workshop. We hebben tijdens Pride Amsterdam speciale Pride-rondleidingen gedaan wat heel erg leuk was. Dat ging over queer planten en genderdiversiteit.”
Cultuur, taal, fysiek of leeftijd
“We hebben voor het speciale programma echt gekeken naar wat nou de groepen zijn die de Hortus niet kunnen bezoeken, qua cultuur, taal, fysiek of leeftijd. En daar zijn we mee aan de slag gegaan. Er zijn al verschillende groepen langs geweest en dat is heel dankbaar om mee te maken.”
Stichting Gouden Mannen
“We hebben bijvoorbeeld ‘Stichting Gouden Mannen’ op bezoek gehad. Dit zijn 50+ mannen van vooral Marrokaans, Surinaams en Turkse komaf, die vaak eenzaam en werkeloos, de verbinding met de maatschappij zijn verloren. Bij de Stichting ontmoeten zij elkaar en leren ze weer terug te stappen in de maatschappij”
Buurthuis uit Noord
“En dan wijkcentrum de Modestraat in Noord, daar hebben ze elke woensdag een activiteit met een groep ouderen die allemaal uit Noord komen. Eigenlijk kwamen ze dat stadsdeel niet meer uit, maar dat hebben we nu toch kunnen realiseren.”
Hartverwarmende verhalen
“Dan loop je met die mensen mee en vertellen ze allemaal bijzondere verhalen met herinneringen die ze nog hebben aan de Hortus. Het zijn echt hartverwarmende verhalen om te horen”, laat Barbara van Amelsfort ten slotte weten namen de Hortus Botanicus Amsterdam.
Over de auteur:
Rik Verkaik, oprichter van Vrije Tijd Amsterdam, schrijft al negen jaar over exposities, evenementen, kunstenaars, muziekartiesten, ondernemers, vrije tijd en maatschappelijke initiatieven in Amsterdam. Al meer dan een miljoen mensen hebben zijn bijdragen voor deze website en bijbehorende social mediakanalen gelezen.
