The Hands That Heal is een documentaire fototentoonstelling over transgemeenschappen die hun eigen gezondheidszorg hebben opgebouwd, omdat de reguliere zorg voor hen niet veilig is of hen simpelweg buitensloot. De reizende buitententoonstelling trekt op dit moment door Amsterdam, naar alle stadsdelen, tot 18 december. Vrije Tijd Amsterdam ging op zoek naar het verhaal met fotograaf Ernst Coppejans.
Door: Rik Verkaik
Wil je de tentoonstelling The Hands That Heal allereerst eens introduceren?
“Het is een samenwerking tussen mij en Samira Hakim van Trans United Europe. Samen zijn we naar Johannesburg, Kuala Lumpur, Bangkok, Mexico Stad, San Francisco en Amsterdam gereisd, en hebben daar de mensen gefotografeerd en gesproken die deze zorg zelf hebben opgezet, en de mensen die er zorg krijgen. In totaal zijn het 60 portretten en 60 verhalen. De reizende buitententoonstelling die nu te zien is, is gerealiseerd in samenwerking met Stichting Open Mind. Het ging in augustus 2026 open tijdens WorldPride Amsterdam, maar het project loopt door, we bezoeken nog meer plekken.”
Waarom moest The Hands That Heal er nú komen?
“Omdat de rechten van transpersonen wereldwijd enorm onder druk staan en op steeds meer plekken worden afgepakt. In de reguliere gezondheidszorg zijn transpersonen op veel plekken in de wereld niet veilig, letterlijk niet. Op sommige plekken hebben trans communities daarom zelf hun eigen zorg opgebouwd, onder moeilijke en soms gevaarlijke omstandigheden, met weinig middelen. Dat verdient nu aandacht, niet over tien jaar.”
Wat was jouw rol in deze tentoonstelling?
“Ik heb het concept bedacht, de creatieve regie gedaan, gefotografeerd, de teksten geschreven en de vormgeving gemaakt. Samira Hakim van Trans United Europe is mijn partner in dit project, zij heeft het mee geïnitieerd en is de schakel naar de gemeenschappen wereldwijd. Samen hebben we de interviews gedaan met alle geportretteerden. Voor de reizende buitententoonstelling werken we samen met Stichting Open Mind, zij zorgen voor de productie.”
Wat is het belangrijkste verhaal dat deze tentoonstelling vertelt dat we volgens jou te weinig horen?
“Deze tentoonstelling laat de kracht en het doorzettingsvermogen van transpersonen zien, via hun eigen persoonlijke verhalen. Het gaat in tegen het beeld dat vaak door de media wordt neergezet. Dit project vertelt over mensen die een moeilijk leven hebben omdat ze niet geaccepteerd worden om wie ze zijn, maar vooral ook over moed, kracht, trots, liefde en gemeenschapszin. Het verhaal dat je meestal hoort is er een van uitsluiting en slachtofferschap, en dat is ook echt, maar het is niet het hele verhaal. Wat wij hebben gezien is dat mensen zelf klinieken hebben opgezet, onder gevaarlijke en moeilijke omstandigheden, dat ze zorg hebben georganiseerd en elkaar hebben opgeleid. Dat is een verhaal van community, kunde en zelfbeschikking, en dat hoor je bijna nooit.”
Hoe hoop je dat bezoekers zich voelen als ze de expositie hebben gezien?
“Ik hoop dat ze zich ongemakkelijk voelen bij wat uitsluiting concreet betekent, want dat benoem ik bewust direct in de teksten. Maar ik wil niet dat mensen alleen met dat gevoel weglopen. Ik hoop dat ze ook bewondering meenemen voor wat deze mensen hebben overwonnen en wat deze gemeenschappen hebben gebouwd, en dat ze een ander beeld van trans zorg krijgen dan ze hadden. Niet als iets kapots, maar als iets dat werkt.”
Wat was het meest indrukwekkende moment tijdens het maken van dit project?
“Ik heb nog nooit zo duidelijk community gevoeld als op de plekken die we bezochten. Mensen die er echt voor elkaar zijn, die strijden voor waar iedereen recht op heeft.”
Hoe zijn de reacties op de tentoonstelling tot nu toe?
“De Volkskrant heeft erover geschreven, onder de titel “Verstop je niet”, daar kwamen ontzettend veel mooie reacties op. Verder merk ik dat mensen echt blijven stilstaan bij de portretten, het zijn geen beelden waar je snel langsloopt. Mensen lezen de verhalen en zijn onder de indruk, leren iets nieuws en zijn diep geraakt.”
Waarom werkt fotografie zo krachtig om dit soort verhalen te vertellen?
“Een portret zet je oog in oog met iemand. Je kunt een statistiek negeren, maar een gezicht dat je aankijkt is lastiger weg te kijken. De tekst erbij legt uit, een foto dwingt je om iemand eerst als mens te zien voor je een mening hebt.”
Welk portret of welk detail uit de tentoonstelling blijft je zelf het meeste bij?
“Er is niet één specifiek portret, het is het geheel. Alle geportretteerden hebben me diep geraakt met hun verhaal. Ik ben ze ontzettend dankbaar dat ze dat met ons wilden delen voor dit project.”
Waar en wanneer is de tentoonstelling nog te bezoeken?
“De reizende buitententoonstelling, gerealiseerd met stichting Open mind, trekt op dit moment door Amsterdam, naar alle stadsdelen, tot 18 december. Op dit moment staat hij in Amsterdam Noord op de IJpromenade, dat loopt tot 25 september. Daarna volgt Nieuw West op de Boulevard Sloterplas van 25 september tot 16 oktober, Zuid op het Museumplein van 16 oktober tot 6 november, Oost op het Oranje Vrijstaatplein van 6 november tot 27 november, en tot slot West op het Mercatorplein van 27 november tot 18 december. Daarna volgen er nog meer plekken. Exacte data per locatie staan op thehandsthatheal.org.”
Ten slotte: nog iets toe te voegen?
“Het is een grote tentoonstelling, met 60 portretten en verhalen. Die lees je niet allemaal bij de expositie zelf, maar ze staan wel compleet op thehandsthatheal.org, per land. En dit project stopt hier niet: we blijven nieuwe plekken bezoeken en het verhaal groeit door.”
Fotocredits: Ernst Coppejans Photography
Over de auteur:
Rik Verkaik, oprichter van Vrije Tijd Amsterdam, schrijft al tien jaar over exposities, evenementen, kunstenaars, muziekartiesten, ondernemers, vrije tijd en maatschappelijke initiatieven in Amsterdam.
