ARTIS en het Rijksmuseum brengen samen het onzichtbare leven op De Nachtwacht in beeld. Vanaf 11 november is in ARTIS-Micropia de installatie De Nachtwacht Leeft te zien. Deze installatie rond een levensgrote reproductie van Rembrandts Nachtwacht laat zien welke micro-organismen er op het schilderij leven.
Eline van Bloois, microbioloog bij ARTIS-Micropia: “Microben zijn overal om ons heen, maar meestal zien we ze niet. Dat we nu het microbioom van De Nachtwacht zichtbaar kunnen maken, is heel bijzonder. Het contrast tussen het allerkleinste leven op aarde en dit enorme kunstwerk spreekt al enorm tot de verbeelding. Het laat op een verrassende manier zien dat zelfs een meesterwerk dat zo zorgvuldig wordt bewaard als De Nachtwacht voortdurend in contact staat met een levende omgeving.”
Katrien Keune, Head of Science Rijksmuseum: “Operatie Nachtwacht is het grootste onderzoeks- en restauratieproject van Rembrandt’s meesterwerk ooit. Dankzij onderzoek op macro en micro niveau is het Rijksmuseum veel meer te weten gekomen over hoe Rembrandt De Nachtwacht heeft geschilderd en wat de conditie van het schilderij is. Dankzij de unieke kennis van Artis-Micropia weten we straks ook welke micro-organismen op De Nachtwacht leven.”
Welke bacteriën groeien op het meisje en op de hond?
Voor het onderzoek naar deze micro-organismen neemt een laborant van ARTIS-Micropia samen met restauratoren van het Rijksmuseum een half jaar lang monsters op verschillende plekken van De Nachtwacht, zowel van delen met als zonder vernislaag. In het laboratorium van Micropia worden de monsters op kweek gezet en vervolgens geïdentificeerd door een extern laboratorium. Groeien op De Nachtwacht dezelfde bacteriën als bijvoorbeeld op je koelkast thuis? En groeien er bijvoorbeeld meer microben op het meisje dan op de hond?
Vanaf 11 november kunnen bezoekers in ARTIS-Micropia de eerste resultaten van het onderzoek bekijken. Naarmate er meer monsters zijn genomen, zal ook de installatie verder groeien. Op de levensgrote reproductie worden steeds meer resultaten gepresenteerd. Daarnaast geven we bezoekers een inkijkje in het proces van de kweek.
Operatie Nachtwacht
De Nachtwacht is Rembrandts bekendste schilderij. Het toont de burgers van Amsterdam die de stad beschermen. Het schilderij is bijna 400 jaar oud en verdient de best mogelijke zorg, zodat mensen er ook in de toekomst van kunnen genieten. Daarom startte het Rijksmuseum in 2019 met Operatie Nachtwacht, het grootste en meest omvangrijke onderzoeks- en restauratieproject van Rembrandts bekendste werk ooit. Het vindt plaats voor het oog van het publiek, in een speciaal ontworpen glazen ruimte in de Eregalerij van het Rijksmuseum. Het schilderij is onderzocht met de meest geavanceerde onderzoekstechnieken. Inmiddels zijn de restauratoren bezig met het verwijderen van de vergeelde vernis die in de jaren zeventig van de vorige eeuw werd aangebracht.
Het eerste microbenmuseum ter wereld
ARTIS-Micropia opende in 2014 als het eerste microbenmuseum ter wereld. Het museum maakt de onzichtbare wereld van micro-organismen zichtbaar en laat zien hoe belangrijk microben zijn voor de natuur, ons lichaam en ons dagelijks leven. In 2016 ontving Micropia de Kenneth Hudson Award en werd daarmee erkend als een van de meest innovatieve musea van Europa.
ARTIS-Micropia is onderdeel van ARTIS, dat in 1838 werd opgericht en tot de vijf oudste dierentuinen ter wereld behoort. ARTIS blijft zich vernieuwen om natuureducatie en natuurbeleving relevant te maken voor een breed publiek. Nergens anders komen zoveel facetten van de natuur op één plek samen: van dieren en planten in het park en de botanische tuin tot de onzichtbare wereld van microben in ARTIS-Micropia, de relatie tussen mens en natuur in ARTIS-Groote Museum, het ‘overview effect’ op de aarde in het ARTIS-Planetarium en de onderwaterwereld in het vernieuwde ARTIS-Aquarium.
