Een zuidelijke hoornraaf in ARTIS heeft twee op maat gemaakte, 3D-geprinte protheses gekregen voor zijn gebroken boven- en ondersnavel. Voor zover bekend is het wereldwijd de eerste keer dat bij een vogel beide snavels op deze manier zijn hersteld. De behandeling is een samenwerking tussen ARTIS, de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, het UMC Utrecht en Amnovis. Met succes: al de dag na de operatie pakte de hoornraaf zelfstandig voedsel op.
Een snavel is voor een vogel onmisbaar. De zuidelijke hoornraaf gebruikt zijn snavel intensief bij het verzorgen van zijn verenkleed en vooral bij het zoeken naar voedsel, onder meer door ermee in de bodem te stoten. Daarbij kan de snavel beschadigd raken; snavelletsel is een bekend probleem bij hoornraven. De mannelijke zuidelijke hoornraaf hield na het breken van zijn snavel twee stompen over. Hoewel hij zich daarmee redelijk redde, was hij beperkt in zijn dagelijkse gedrag.
Martine van Zijll Langhout, hoofd veterinaire afdeling: “Voor mij is de belangrijkste vraag: kan een dier het gedrag vertonen dat bij zijn soort hoort? Met een complete snavel krijgt hij veel meer mogelijkheden om dat natuurlijke gedrag uit te voeren. En dat is precies waar het ons om gaat.”
Twee nieuwe snaveldelen uit de 3D-printer
Met behulp van een CT-scan en de bewaard gebleven delen van zijn oorspronkelijke snavel konden specialisten de juiste vorm reconstrueren. Vervolgens werden twee kunststof protheses 3D-geprint en tijdens een specialistische operatie met titanium onderdelen en schroeven bevestigd.
De operatie werd uitgevoerd door veterinair chirurgen Bjorn Meij en Lucinda van Stee van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Joëll Magré van het UMC Utrecht ontwikkelde beide 3D-geprinte snavels en het bedrijf Amnovis maakte de titanium onderdelen. ARTIS-dierenarts Martine van Zijll Langhout en vogelspecialist Yvonne van Zeeland van de afdeling Vogels en Bijzondere Dieren, initieerden en ontwikkelden het traject samen met de betrokken dierverzorgers.
Nieuwe snavel al op operatiedag in gebruik
De grote vraag was of de hoornraaf zijn nieuwe snavel zou accepteren. Dat duurde niet lang: al op de dag van de operatie begon hij de protheses te gebruiken. De volgende ochtend pakte hij zelfstandig een muisje van de grond. Na een paar dagen begon hij ook met het poetsen van zijn verenkleed. Zijn herstel wordt de komende tijd nauwlettend gevolgd. De hoop is dat de protheses ook op lange termijn goed blijven functioneren. Als dat zo is, kan deze bijzondere behandeling nieuwe mogelijkheden bieden voor de diergeneeskunde. De betrokken specialisten hopen hun ervaringen uiteindelijk wetenschappelijk te publiceren. De hoornraaf is inmiddels weer te zien in ARTIS.
