Nederland herbergt bijzondere kunstenaars en Vrije Tijd Amsterdam deelt graag hun verhaal. Vandaag stellen we een aantal vragen aan kunstenaar Tamara van den Berg.
Wil je jezelf eerst eens introduceren?
“Ik ben Tamara van den Berg, 53 jaar, geboren en getogen in Haarlem. Mijn jeugd was vrij onconventioneel met een alleenstaande moeder en een vader die als kunstenaar in Frankrijk leefde. Beïnvloed door het milieu van kunstenaars en schrijvers waarin ik opgroeide, door de reizen die ik maakte en door de tijdsgeest van de jaren ’80 – maar ook door de genen van mijn vader (Ramon Spierings, van wie ‘De Voet van Mercurius’ is; zie foto) – raakte ik al op jonge leeftijd geïnteresseerd in tekenen en schilderen.”
Heb je een art opleiding gevolgd en wat sprak je het meest aan bij de opleiding?
“Omdat ik zelf ook op jonge leeftijd alleenstaande moeder werd, begon ik pas op mijn 24ste aan verschillende opleidingen, waaronder de opleiding ‘Creatieve Handvaardigheid’. In 1998 begon ik aan de Academie voor beeldende Vorming. Het leven als kunstenaar zoals mijn vader dat leidde, ambieerde ik niet. De Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten (tegenwoordig Breitner Academie) bood een uitdagend curriculum met veel kunst- en cultuurgeschiedenis, praktijklessen en een eerste graad docentenbevoegdheid. In 2002 ben ik (cum laude) afgestudeerd aan de AHK. Sindsdien werk ik als autonoom kunstenares. In de eerste jaren maakte ik vooral portretten in opdracht. Daarnaast heb ik lesgegeven op diverse scholen, waaronder de SKE (Stichting Kreatieve Educatie, mbo tekenen) en het Erasmuscollege (particuliere school voor vmbo, havo en vwo, eindexamenklassen havo/vwo).”
Is er een ruimte waar je helemaal jezelf kunt zijn om kunstwerken te creëren?
“Mijn grote droom was altijd om een eigen atelier te hebben waar ik kan tekenen, schilderen, grafisch werk kan maken en kan lesgeven aan kleine groepjes of privé. Die droom kwam uit toen ik in 2017 startte met Atelier Artamia op het Leidseplein in Haarlem.
Het atelier heb ik naar eigen ontwerp tussen 2008 en 2009 laten bouwen op de plek waar eerst een schuurtje stond, helemaal achterin de tuin bij mijn huis. Door het hoge plafond en de glas in lood ramen oogt de ruimte klassiek, wat past bij mijn stijl. Met het licht op het Noorden en een plafond vol tl-lampen, zodat ik voldoende licht heb om te schilderen en de kleuren goed kan zien. Zowel tijdens het lesgeven, als wanneer ik voor mijzelf werk, draai ik graag rustige jazzy muziek, zoals Melody Gardot, Madeleine Peyroux, Ane Brun e.a.”
Met welke materialen werk je het liefst?
“Ik gebruik verschillende materialen en technieken; veelal potlood en houtskool gecombineerd met acryl en goud. Meestal gebruik ik de kleur van het doek (ongeprepareerd katoen, dat van zichzelf beige-geel is) als ‘huidskleur’. De lichtste delen op het doek zijn dan ook niet getekend of geschilderd, maar uitgespaard. Met potlood, houtskool (en soms ook deels acrylverf) werk ik het onderwerp uit en schilder daarna de achtergrond eromheen. Zo ontstaat een haarscherp contrast tussen het onderwerp en de achtergrond. Mijn kleurgebruik is vrij ingetogen en moet vooral eenheid en rust uitstralen. Ik vermijd felle en schreeuwerige kleuren.”
Naast tekeningen en schilderijen maak ik ook grafisch werk: drogenaaldetsen en litho’s.
Heb je een specifiek thema dat je in het proces aanhoudt?
“In mijn ontwikkeling als autonoom kunstenares begon ik met onderwerpen uit de Griekse mythologie, waarbij ik mij liet inspireren door de Grote Meesters van weleer. In de afgelopen jaren ben ik echter steeds meer mijn eigen symboliek in mijn werk gaan leggen. Een terugkerend thema is de gouden aureool of nimbus. Die staat voor mij niet alleen voor heiligheid, maar juist ook voor het ‘Hogere’ in het algemeen, de Idee, het Spirituele. Daarnaast staat de cirkel symbool voor ‘het vrouwelijke’ en voor ‘gevoel’.”
Hoe kijk je naar kunst en wat zijn jouw inspiratiebronnen?
“Als ik naar kunst kijk, wil ik dat het iets met mij doet. Ik wil geraakt worden, zonder dat er een hele uitleg of een verhaal bij nodig is. Kunst die mij raakt, hoeft niet per se figuratief te zijn. Ik kan zowel door het werk van Mark Rothko, als door het werk van Caravaggio in vervoering raken. En dat wat mij in vervoering brengt, brengt mij ook inspiratie. Een van de grootste inspiratiebronnen voor mij is altijd het werk van Gustav Klimt geweest. De combinatie van een realistische weergave van figuren, symboliek en gestileerde, decoratieve elementen. Hij weet het realisme te verenigen met abstractie.”
Wat zijn jouw favoriete stromingen in de kunstgeschiedenis?
“Mijn persoonlijke stijlvoorkeur gaat uit naar de Jugend Stil/Art Nouveau en Art Deco (o.a. Klimt, Mucha, Beardsley, Jan Toorop, Moser).
Maar ook de Griekse oudheid (waaronder Phidias), de Renaissance (van Botticelli tot Bronzino) en Barok (van Caravaggio tot Claesz. Heda) spreken mij zeer aan. Veel van de stijlkenmerken van deze stromingen zijn in mijn werk aanwezig.
Naast de beeldende kenmerken van deze stromingen, haal ik ook inspiratie uit:
- de mythologie van de Griekse Oudheid;
- de filosofie van o.a. van Marsilio Ficino en Erasmus uit de Renaissance;
- de symboliek van Vanitas en niet-Christelijke onderwerpen uit de Barok
- het gedachtengoed van de Jugendstil: de vereniging van ambacht en kunst (Gesamtkunstwerk); het samensmelten van de moderne tijd en techniek (gericht op het actuele en functionele) met de schoonheid (de Idee) die eeuwig is.”
Staan er nog exposities op de agenda?
“De laatste expositie was de Kunstlijn Haarlem, waarbij ik in eigen atelier en huis exposeer. Voor volgend jaar staat in elk geval de Vijfhoekkunstroute (30 & 31 mei 2026) weer op het programma – sinds 2019 maak ik ook deel uit van de organisatie van dit kunstevenement – en Zandvoort Art (half oktober). Incidenteel exposeer ik nog tijdens andere evenementen, als er iets op mijn pad komt (o.a. exposities in het buitenland, zoals de Florence Biënnale en exposities in Frankrijk).”
Wil je zelf nog iets toevoegen?
“In de afgelopen jaren heb ik steeds meer mijn eigen stijl en symboliek ontwikkeld. In de toekomst zou ik dan ook graag een galerie vinden die mij kan vertegenwoordigen, zodat ik gestimuleerd word om nieuw werk te vervaardigen en ik deze ontwikkeling kan voortzetten.”
