Miljoenen voor Amsterdams kankeronderzoek

Miljoenen voor Amsterdams kankeronderzoek
Een onderzoeker in actie. Foto via KWF

KWF Kankerbestrijding financiert 19 nieuwe onderzoeksprojecten in Amsterdam. Het Antoni van van Leeuwenhoek, Amsterdam UMC en Sanquin verdelen samen 10,8 miljoen euro. De toekenningen zijn onderdeel van de nieuwste financieringsronde van KWF, waarin ruim 30 miljoen euro wordt toegekend aan Nederlands kankeronderzoek. Zo blijft oncologische vooruitgang ook in coronatijd gewaarborgd.

KWF – directeur Johan van de Gronden: “Corona heeft de activiteiten van KWF enorm ontwricht.Fondsenwervende evenementen werden gehinderd, onze inkomsten liepen terug. Toch zagen we gelukkig ook dat donateurs ons trouw bleven en andere manieren vonden om KWF te steunen. Daardoor blijft één ding onveranderd: ook in 2021 zijn we weer in staat om significant te investeren in baanbrekend onderzoek met impact voor patiënten en hun naasten.”

De 19 gehonoreerde ‘Amsterdamse’ projecten laten een grote verscheidenheid aan onderzoeksthema’s zien: van vroege opsporing van borstkanker tot immunotherapie en van zeldzame kanker tot een betere kwaliteit van leven voor (ex-)patiënten. Veel aandacht gaat uit naar het ontstaan, voorkomen en behandelen van darmkanker; 10% van alle kankerdiagnoses.

Ontstaan van darmkanker

In het Amsterdam UMC start dr. David Huels een onderzoek naar de groei van darmkanker. Daarbij richt hij zich niet op cellen van de darm zelf, maar op de structuur rondom deze cellen: de extracellulaire matrix. Deze geeft het weefsel stevigheid en speelt een regulerende rol bij communicatie van cellen onderling. Huels verwacht dat de samenstelling van de extracellulaire matrix bepalend is in de ontwikkeling van darmkanker en gaat dit de komende jaren verder onderzoeken.

Dat doet hij met financiering van Alpe d’HuZes. Hoewel de beklimming van de Alpe d’Huez in 2020 vanwege corona niet door kon gaan, werd er met een virtueel evenement alsnog een miljoenenbedrag opgehaald. Uit die opbrengst kan KWF nu 9 onderzoeken ter waarde van ruim 4 miljoen euro financieren.

Erfelijke darmkanker

In het Amsterdam UMC gaan ook twee onderzoeken van start naar de erfelijke aandoening Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP). Kenmerkend voor deze aandoening is de groei van vele darmpoliepen. Naarmate de leeftijd vordert ontstaat vrijwel altijd darmkanker.

Prof. Evelien Dekker richt zich op behandeling op maat van deze aandoening. Momenteel zijn er in Europa verschillen in behandelbeleid. Door de langetermijnuitkomsten van de verschillende behandelingen te vergelijken, wil het onderzoeksteam komen tot nieuwe richtlijnen en gepersonaliseerde adviezen voor FAP-patiënten.

In het andere onderzoek naar FAP, dat wordt geleid door prof. Louis Vermeulen, staat de vraag centraal of het mogelijk is om poliepvorming te voorkomen. Uit vooronderzoek blijkt dat lithium in staat is dit proces effectief te verstoren. Lithium is een goedkoop medicijn dat momenteel veelal wordt voorgeschreven bij patiënten met ernstige stemmingswisselingen. In een eerste verkennende studie onderzoekt Vermeulen bij een kleine groep FAP-patiënten of lithium ook effectief is in het voorkomen van poliepen.

Uitzaaiingen beter behandelen

Uitzaaiingen vormen een groot probleem bij darmkanker. Ongeveer de helft van de patiënten ontwikkelt uitzaaiingen naar de lever. Wanneer de leveruitzaaiingen nog beperkt zijn, is vaak nog een genezende behandeling mogelijk. Een operatie geldt daarbij als standaardbehande-ling, maar er zijn alternatieven in opkomst. Zoals precisiebestraling met stereotactische radiotherapie (SBRT). Hoewel SBRT minder bij-werkingen geeft dan chirurgie, zijn de resultaten momenteel nog te wisselend. Dat komt mede door variatie in werkwijze in verschillende ziekenhuizen.

Radiotherapeut Marlies Nowee start in het Antoni van Leeuwenhoek met een onderzoek naar MRI-gestuurde SBRT. Daarmee wil ze bijdragen aan duidelijke behandelrichtlijnen die implementatie van deze behandeling wereldwijd verbeteren.

Dr. Hans Crezee werkt in het Amsterdam UMC aan de behandeling van uitzaaiingen naar het buikvlies. In zijn onderzoek staat verbetering van de HIPEC-procedure centraal, het spoelen van de buikholte met verwarmde chemo. Crezee wil vaststellen of de effectiviteit van de behandeling toeneemt door te variëren met de dosis en de temperatuur. Met als doel de overleving voor deze groep patiënten te verbeteren, zonder het risico op bijwerkingen te vergroten.

In hetzelfde instituut onderzoekt ook dr. Maarten Bijlsma behandelmogelijkheden bij buikvliesuitzaaiingen. Zijn onderzoek richt zich op de moleculaire eigenschappen van deze tumoren en het selecteren van de juiste (combinaties van) geneesmiddelen die hier effectief tegen zijn. Bij succes in het laboratorium kan in vervolgonderzoek de stap worden gemaakt naar de patiënt.

Miljoenen voor Amsterdams kankeronderzoek

Lees ook: Opbouw Eurovisie Songfestival Ahoy van start